Солтүстік Қазақстан газеті

Ауыл шаруашылығы

КӘСІПТІК-ТЕХНИКАЛЫҚ БІЛІМ көкжиегін кеңейту – уақыт талабы

Печать PDF

Кеше Ж.Қизатов атындағы Есіл ауыл шаруа-шылығы колледжі қабырғасында Білім және ғылым, Ауыл шаруашылығы министрліктері бірлесіп, “Білім мен бизнестің серіктестігі – агроөнеркәсіптік кешенді дамытудың негізі” деген тақырыпта республикалық семинар өткізді. Оның барысында жергілікті кәсіптік-техникалық білім беретін оқу орындарының көрмесі ұйымдастырылды. 

argaiv1977

Арайлым СМАҒҰЛОВА,
“Солтүстік Қазақстан”.

Оқу орындары мен агроөнеркәсіп кешенінің кәсіптік білім беру саласында кадрлар даярлау және қайта даярлаудың дуалдық моделін енгізу мәселесі кеңінен талқыланған аталмыш жиынды ашқан облыс әкімінің бірінші орынбасары Айдарбек Сапаров биылғы орақ науқанында 5 миллион тоннаға жуық астық жиналғанын айтып, ауыл шаруашылығы саласындағы жетістіктерімізбен бөлісті. Бұдан кейін Білім және ғылым министрлігінің Техникалық және кәсіптік білім беру департаментінің директоры Қадырбек Бөрібаев аталмыш саланың бүгінгі жағдайымен таныстырды. Сонымен еліміз бойынша 896 кәсіптік-техникалық білім беретін оқу орны жұмыс істесе, оның 176-сы ауыл шаруашылығы мамандарын даярлайды.
Ауыл шаруашылығының 22 мамандығы бойынша білім алып жүрген 48 мың оқушының 34,8 мыңы мемлекеттік тапсырыспен білім алуда. Десек те, олардың жалпы кәсіптік және техникалық білім саласындағы үлесі – 8 пайыз ғана. Соңғы 4 жылда ауылдық жерлерде 18 оқу орны ашылған.

2015 жылға дейін 50 кәсіптік-техникалық білім беру орнын салу жоспарланса, оның 23-і ауылдық жерлерде бой көтереді. Кәсіптік-техникалық білім беру саласын қаржыландыру көлемі де жыл сайын ұлғаюда. Егер 2010 жылы осы мақсатқа 896 миллион теңге бөлінсе, үстіміздегі жылы бұл 4,7 миллиард теңгені құраған. Ал ендігі жылы 5,9 миллиард теңге бөлінеді деп күтілуде. Осындай мол қаржы бөлініп отырған саланың мамандарының сапасына күмән туындамау үшін, жұмыс берушілердің қатысуымен түлектердің біліктілігіне тәуелсіз баға беру жүйесі енгізілуде. Қадырбек Бөрібаев кәсіптік-техникалық білім беретін оқу орындарындағы оқытушылар құрамының біліктілігіне де баса назар аудару қажет, деді. Себебі, аталмыш оқу орындарындағы оқытушылар ескірген технология бойынша білім беруде. Осы орайда алдағы уақытта олар мемлекеттік бюджеттің есебінен заманауи қондырғылармен жабдықталған кәсіпорындарда тәжірибеден өтетін болады. Сондай-ақ оқу орындарындағы білікті мамандардан айрылып қалмау үшін олардың еңбекақыларын көтеру мәселелері де қарастырылуда. Соңғы жылдары қазақстандық кәсіптік-техникалық білім беру саласына енгізіліп жатқан дуальдық жүйенің тиімділігі де айтылды. Қадырбек Бөрібаевтың айтуынша, бүгінгі таңда 100-ден астам оқу орнына осы жүйе енгізілуде.
Семинарда аталмыш саланың өңіріміздегі ахуалымен таныстырған облыстық білім басқармасының бастығы Орал Қаппасов 32 оқу орнында 69 мамандық, 29 кәсіп бойынша 17 мыңнан астам оқушы оқып жүр деді. Облыс бюджетінен соңғы 3 жылда бұл салаға 1 миллиард теңгеден астам қаржы бөлін-генімен, оқу орындарының 65 пайызының материалдық-техникалық базасы ескірген. Бұл жағдайды оңалту үшін тағы да 950 миллион теңге қажет, деген Орал Қаппасов бұған қарамастан, әлемдік тәжірибедегі ең озық атанған дуальдық білім беру жүйесі 4 оқу орнына енгізіліп жатқандығын тілге тиек етті. Өңірімізде ірі аграрлық ғылыми-тәжірибелік-техникалық орталық құру көзделіп отырғандығын айтқан басқарма бастығы оны жүзеге асыру үшін Жәлел Қизатов атындағы ауыл шаруашылығы колледжіне ерекше мән беріліп отыр, деді. Ал “ҚазАгроИнновация” АҚ-ның басқарушы директоры Смайыл Тоқбергенов бүгінгі таңда агроөнеркәсіп кешені үшін оннан астам жоғары оқу орны – 18, 176 ауылдық кәсіптік-техникалық білім беру орны – 22 мамандық бойынша кадрлар даярлайды, деді. Алайда, еліміздің аграрлық саласына 2508 жоғары білімді, 7973 орта білімді маман қажет.
Агроөнеркәсіптік кешенді дамытудағы осындай келелі мәселелер сөз болған республикалық семинар барысында Білім және ғылым министрлігі мен Ауыл шаруашылығы министрлігі, “ҚазАгро” ұлттық басқару холдингі” АҚ және “ҚазАгроИнновация” АҚ арасында кадрлар даярлау және қайта даярлау, олардың біліктілігін арттыру мәселелері бойынша ынтымақтастық туралы меморандумдарға қол қойылды.

АТА КӘСІБІМІЗДІ АРДАҚТАҒАН “ДАНИЛ” қой басын 5 мыңға жеткізбекші

Печать PDF

Айбек ХОРШАТ,

Ақжар аудандық ішкі саясат
бөлімінің бастығы.

Ақжарқын ауылындағы “Данил” фермерлік қожалығы құрылғалы бірнеше жылдың жүзі болды. Алғаш рет өз қаражатына жылқы мен қой сатып алып, кәсіпкерлікті бастаған Руслан Ялдаров басшылық ететін осы фермерлік қожалық бүгінде ауданымыздағы мал өсірумен айналысатын ең үлкен шаруашылықтардың біріне айналып отыр. Арада 4-5 жыл өткен соң қой саны 360 басқа жетсе, ірі қара 300-ден асып, жылқы саны 100-ге жақындады. Елбасының қолдауымен бастау алған “Сыбаға” бағдарламасы аясында өткен жылы 120 қазақтың ақ бас тұқымды қара малын әкелген қожалықтың басшысы күн санап қарамағындағы мал санын көбейтуде.
Өз ісін бастап, бұрынғы қирап қалған мал фермасын қайта жөндеп, пайдаланып отырған Руслан Ялдаров бүгінде ауылдың 8 адамын қысы-жазы тұрақты жұмыспен қамтып отыр. Сонымен бірге, ескілерін санамағанның өзінде, былтырғы жылы 2 дана су жаңа “МТЗ-82” тракторын, тіркемелі шөп шабатын жатка және шөп қаттайтын станок сатып алған ол қысқа жемшөп дайындау жұмыстарының барлығын өз күшімен атқарады, өйткені қожалықтың оған қажетті барлық техникалары да жеткілікті. Бүгінгі күні шаруашылық 900 тонна шөп және 70 тонна жемазық дайындап үлгерді.
Қазіргі уақытта қожалықта екі мал фермасын қайтадан қалпына келтіру үшін күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілуде. Жуырда қыста оған тұратын 1 мың бас қой да әкелінді. Мал шаруашылығын әрі қарай дамыту, оның ішінде асылтұқымды қой шаруашылығын құру мақсатында “Солтүстік” тұтынушылар кооперативі одағынан 32 млн. теңге несиеге алынған қысқа төзімді, жемшөп талғамайтын Еділбай тұқымды қой етті және денесі ірі болып келеді. Осылайша ауданымызда бірінші болып асылтұқымды қой өсіретін шаруашылық ретінде тіркеліп отырған “Данил” фермерлік қожалығы қосымша тағы да жаңадан 3 жұмыс орнын ашты.
“Мал өсірсең қой өсір, пайдасы оның көл-көсір” деп халық даналығында айтылғандай, шаруашылық басшысы алдағы 4-5 жылдың ішінде аналық қой санын 5000 басқа жеткізбекші.

СІБІРЛІК ҒАЛЫМДАРМЕН КЕЛІСІМ ЖАСАЛДЫ

Печать PDF

Ресей ауыл шаруашылығы ғылым академиясы Сібір өңірлік бөлімшесінің делегациясы жұмыс сапарымен Солтүстік Қазақстанда болып, облыс әкімдігімен ғылыми-зерттеу саласындағы ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды. 

Нұрсайын ШӘРІП,
“Солтүстік Қазақстан”.

Бескөл ауылындағы Солтүстік Қазақстан мал және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында өткен кездесуді ашқан өңір басшысы Серік Біләлов облысымыздың Ресей ауыл шаруашылығы ғылым академиясымен мал шаруашылығы, ветеринария және жем-шөп өндірісі саласында жемісті еңбек етіп келе жатқандығын, бірлескен жұмыстың нақты нәтижелері көрініп отырғандығын атап айтты.
Ресей ауыл шаруашылығы ғылым академиясының Сібір өңірлік бөлімшесінің төрағасы Александр Донченко:
– Өзім Қызылжар өңірінің тумасымын. Кезінде Пресновка мектебінде оқып, Покровка ауыл шаруашылығы техникумын (қазіргі Кеңес Одағының Батыры Ж.Қизатов атындағы ауыл шаруашылығы колледжі) аяқтағанмын. Осы өңірдің ғалымдарымен ауыл шаруашылығы саласында қоян-қолтық жұмыс іс-теуді өзімнің азаматтық парызым санаймын, – деп Ресей ауыл шаруашылығы ғылым академиясы мен өзі басқарып отырған Сібір өңірлік бөлімшесінің әлеуеті жайлы қысқаша айтып берді.
Ғалымның айтуына қарағанда, академияның құрамында 32 институт, оның 9-ы – ғылыми-зерттеу институты, 29 өндірістік тәжірибе шаруашылығы бар.

Қызылжар өңірінің және Ресейдің көрші облыстарының ғалымдары жаңа технологияларды меңгеруде, жоғары санатты кадрлар әзірлеуде, астықтың жаңа сұрыптарын сынақтан өткізуде бірлесе жұмыс істеп келеді. Облыс аумағында егілетін тұқымның 30 пайызы Ресейдің шекаралас облыстарында өндірілген, сынақтан өткен және аудандастырылған сұрыптар. Солтүстікқазақстандық агроқұрылымдар Сібір өңірлік бө-лімшесінде шығарылған кептіру қондырғыларын кеңінен пайда-ланады. Алдағы уақытта шетелдерден әкелінген асылтұқымды малды жерсіндіру, жемазықпен қамтамасыз ету мәселелерінде ақылдаса жүріп атқаратын жұмыстар аз емес.
Сібір өңірлік бөлімшесі төрағасының бірінші орынбасары Владимир Каличкин, экономика институтының директоры Петр Першукевич шекаралас облыстардың ғалымдары арасындағы тығыз байланысты тілге тиек етіп, ауыл шаруашылығын дамытуға арналған бағдарламалардың қалай жұмыс істейтіндігіне мониторинг жүргізу қажеттігін, оның олқы тұстарды білуге көмектесетіндігін атап айтты.
Кеңес Одағының Батыры Ж.Қизатов атындағы ауыл шаруашылығы институтының ректоры Иван Кендюх Покровка ауылындағы оқу базасында Сібір өңірлік бөлімшесінің өкілдігі ашылғанын, Түмен ауыл шаруашылығы академиясының филиалында 150 студент агрономия, ветеринария және ауыл шаруашылығын механикаландыру мамандықтары бойынша оқып жатқанын баяндады.
Солтүстік Қазақстан мал және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының директоры Қанат Мыңжасов ресейлік ғалымдармен әріптестік байланыс 30 жылдан бері үзілмей, жыл өткен сайын дами түсіп отырғандығын сөз етті.
Кездесу барысында облыс әкімдігі мен Ресей ауыл шаруашылығы ғылым академиясының Сібір өңірлік бөлімшесі арасында ғылыми-зерттеу саласындағы ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды.
Өңір басшысы Серік Біләлов аталмыш құжат екіжақты ынтымақтастықтың алдағы уақытта белсенді дамуына мүмкіндік беретіндігіне сенім білдірді.
Суретті түсірген
Талғат ТӘНІБАЕВ.

ҰЖЫМ ҰЙЫТҚЫСЫ ОТБАСЫЛЫҚ ӘУЛЕТТЕР

Печать PDF
Наталья ЕРЕМЕНКО,
журналист.

Биыл барлық өлшемдерге қарағанда егіннің шығымдылығы былтырғы жылғыдан кем болмауға тиіс еді. Алайда, күннің аптап ыстығы мен ала жаздай бір тамбаған жаңбырдың салдарынан өскіндер жетілмей жатып, семіп қалды. Әсіресе, ерте егілген егін қурап кетті. Алайда, осындай қиын жағдайларға қарамай, аудан диқандарының уақытымен және сапалы жүргізген агротехникалық шаралары өз нәтижесін берді. Астық шығымдылығы жаман болған жоқ.
“Кирилловка-Айыртау” ЖШС-нің егіс алқабы 14076 гектар жерді құрайды. Оның 12076 гекта-рына бидайдың “Омбы-35”, “Светланка”, “Омбы-31”, “Любава” сияқты сұрыптары, 1500 гектарға арпа, 60 гектарға ара шаруашылығын дамыту үшін қарақұмық егілген.
Бұл алқаптарда үш егіншілер бригадасы таңның атысы, күннің батысымен тыным таппай еңбек етті. Егін орағына 16 комбайн мен 7 лафеттік жатка жұмылдырылды. Үнемі жоғары өнім алуға кәсіби іріктелген, ұйымшыл ұжымның да тигізетін ықпалы зор. “Кирилловка-Айыртау” ЖШС-нің еңбек ұжымының негізін Михайленко, Жанғалиев және Заматаевтардың отбасылық әулеттері құрайды. Әрбір әулеттің жалпы еңбек өтілдері жүз жылдан асып жығылады. Мысалы, бірінші бригаданың бригадирі Иван Михайленконың атасы жер өңдеумен айналысқан. Сондықтан егін алқабы Иван Ивановичтің туған үйі десек те болады. Бидайдың әр масағы, әр сабағы оның табиғатына етене жақын. 17 жасында ол механизаторлық курсты бітіріп, тракторға отырған.
– Бұрынғы тракторлар мен комбайндардың кабинасы болмайтын. Жұмыс істеу қиын болды, бірақ біз өз еңбегіміздің адамдарға пайда әкелетінін білдік. Машина-трактор паркі біртіндеп жетілдірілді. Қазір менің ұлдарым Александр мен Виктор өзіммен бірге егін орағында жұмыс істеп жүр. Олар тек бұрынғы біз мінгендей емес, ішіне кондиционерлер мен басқа да керек- жарақтардың барлығы орнатылған, өнімділігі жоғары комбайндарда жұмыс істейді. Қазіргі техникамен жұмыс істеу жеңіл, – дейді сол кезді еске алған Иван Михайленко.
Иван Иванович зайыбы Любовь Петровна екеуі 7 бала өсіріп, тәрбиеледі. Үлкен ұлы Владимир механизатор болып еңбек еткен, қазір Германияда тұрады. Николай да еңбек жолын әкесінің ізімен механизаторлықтан бастаған болатын. Қазір механик болып жұмыс істейді. Бүгінде Михайленколардың әулетінде жаңа толқын өсіп келеді. 16 жастағы немересі Олег Саумалкөлдегі №7 кәсіптік лицейде оқиды. Болашақ механизатор. Ол әлі жасырақ, алайда, келесі жылы атасымен бірге егіс алқабында еңбек ету жоспарында бар. Михайленколар отбасындағы ұрпақ сабақтастығы осылайша жалғасуда.
Иван Иванович – ауылда зор құрметке ие азамат. Ол еңбектегі көрсеткіштері үшін Құрмет гра-моталарымен, “Құрмет белгісі” және екінші, үшінші дәрежелі “Ең-бек Даңқы” ордендерімен мара-патталған.
Осындай ерен еңбегімен көзге түскендердің қатарында Айтмұхамбет Жанғалиев та бар. Соғыстан кейінгі қиын жылдарда белі қатып үлгермеген өрімдей жігіт еңбекке араласты. Ол өзінің майдангер әкесіне ұқсауға ты-рысып өсті. Әкесі Қажым соғыс-тағы ержүректігі үшін “Қызыл Жұлдыз” орденімен, “Ерлігі үшін” медалімен марапатталған. Жарты ғасыр бойы Жер ананы мәпелеген Айтмұхамбет ақсақал бүгінгі күні зейнет демалысында. Алайда, ол қарап отырмайды, өз білгенін өзінен кейінгі бауырлары мен балаларына үйретуден жалыққан емес. Інілері Баян мен Бөкенбай да аға ізімен келе жатқандарына бір сәт болса да өкінген емес. Өйткені, бұл – олардың жүрек қалауымен атқаратын жұмыстары. Кең алқапта жайқалып, пісіп тұрған сары алтындай егіннің бір сабағын да шашау шығармай жинап алу үшін уақытпен санасуды білмейді.
Адамдардың жан аямай еңбек етулері үшін оларға барлық жағдай жасалуы тиіс. “Кирилловка- Айыртау” ЖШС-нің директоры Владимир Казаркин – ұжымда жайлы ахуал қалыптастыра білген, жауапкершілігі мол, ұқыптылық пен ыждаһаттылықты жанына серік еткен жан. Ол әр жұмыстың атқарылу тәртібін сақтап, дәнді дақылдарды өсіру тетіктерін бүгешігесіне дейін зерттеп алған. Сонымен қатар егін себу мен орақ науқанының арасындағы уақытты да тиімді пайдаланады. Жұмысшылар мен қарттардың аулаларына ірі жем-азықтың жеткізілуін қадағалап, көмір, отынмен қамтамасыз етілуін де қалт жібермейді. Жергілікті тұрғындар ауылдың бүгінгі тіршілігіне дән риза. Олар үшін монша, шаштараз, тұрмыстық қызмет көрсету үйі, спорттық ғимараттар тұрғызылып, жұмыс істеп тұр. Жүздеген жылдар бойы Жанғалиевтар, Заматаевтар, Михайленколар отбасылары әулетімен туған жерлерінде еңбек етіп, өмір кешіп жатқандарының мәнісі де осында болар.
Айыртау ауданы.

ДИҚАНДАР ДІТТЕГЕН МЕЖЕГЕ ЖАҚЫН

Печать PDF

Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының жедел деректері бойынша, 1 қазанға дейін өңірдегі барлық 3838,0 мың гектар дәнді дақылдар алқабының 3652,2 мың гектары немесе 95,2 пайызы жинап алынды. Бағалы дақыл бидай мен аралас дақылдардың бір-екі күндік қана жиым жұмыстары қалды. Науқан басынан өте ширақ қимыл танытқан облыстың көптеген аудандары орақ жұмыстарын қазан айына жеткізбей аяқтады. Барлығы 4660,2 мың тонна дәнді дақылдар астығы жиналып, өңір егіншілері гектар берекелігін орта есеппен 12,8 центнерден айналдырып отыр.

Тоқтар ЗІКІРИН,
“Солтүстік Қазақстан”.

Облыс диқандары енді бар назарын майлы дақылдарды жинап алуға аударады. Барлығы 383,1 мың гектарда өсірілген техникалық дақылдардың кешегі күнге дейін 195,18 мың гектары немесе 50,9 пайызы ғана жинап алынды. Бұл жұмыста майлы дақылдар егістік алқаптары кең Ғабит Мүсірепов атындағы және Тайынша аудандарының егіншілеріне әлі де болса ауа райының ашық кезін пайдаланып, жұмыла жұмыс істеуге тура келеді. Әзірге қамбаға 120,91 мың тонна майлы дақылдар түсті, оның орташа гектар шығымдылығы 6,2 центнерден айналуда.
Сол сияқты, өңір көкөніс өсірушілері де жиын-терім жұмыстарын бүгін-ертең бітіргелі отыр. Атап айтқанда, картоп алқаптарының 98,4 пайызы жиналып, әр гектардан орта есеппен 164 центнерден өнім алынуда. Ол өткен жылғыдан 23,2 центнерге жоғары. Ал көкөністердің орамжапырақтардан басқасы түгел жиналды десе болады, танап шығымдылығы 206 центнерден айналып отыр.

Страница 61 из 61